Vaste regels, denkende collega's

Samenvatting

De vraag: wat doet bij ons een taalmodel, en wat doet vaste code?
Wat we doen: zoveel mogelijk werk loopt via vaste regels. Taalmodellen denken binnen die regels.
Wat we zagen: de fouten die ertoe doen, zitten tussen de onderdelen.
Wat het betekent: een regel is een wet. Hij twijfelt nooit, dus krijgt hij een rem.
De grootste beperking: dit is één kleine werkplaats. Niet representatief voor het MKB.

Waarom we dit opschrijven

Wie aan AI denkt, ziet een chatvenster. Bij ons werken veel AI-collega's tegelijk, dag en nacht. Daartussen zit vaste code. Wie dat niet weet, leest onze casussen verkeerd.

Regel, model of mens?

Bij ons heeft elke taak een vaste plek. Probeer het zelf.

Wat hoort waarZelf doen

Wie doet deze taak?

Kies bij elke taak wie hem doet.

Kijk of een IBAN klopt.

Bekijk het antwoord

Een vaste regel. Een IBAN heeft een vaste vorm met een controlegetal. Een regel toetst dat elke keer goed.
Vat een klantgesprek samen.

Bekijk het antwoord

Een taalmodel. Samenvatten vraagt begrip van gewone taal. Daar is een taalmodel goed in.
Verstuur de offerte.

Bekijk het antwoord

Een mens tekent. Versturen kan niet terug. Dus geeft een mens een uitdrukkelijk ja.
Tel hoe vaak een opdracht mislukt.

Bekijk het antwoord

Een vaste regel. Tellen is precies werk. Een regel telt altijd goed, en kan alarm slaan bij een grens.
Beoordeel of een mail vriendelijk klinkt.

Bekijk het antwoord

Een taalmodel. Toon is een oordeel in taal. Een model kan dat, al kan het zich vergissen.
Betaal een nieuwe leverancier.

Bekijk het antwoord

Een mens tekent. Betalen kan niet terug. Een regel controleert vooraf, maar een mens tekent.

Zo verdelen wij het werk: regels voor wat precies moet, modellen voor taal en oordeel, en een mens voor wat niet terug kan.

Een regel is een wet, een model denkt

Naast elkaar

Vaste regel

Voorspelbaar
Toetsbaar met een test
Je ziet waarom hij weigert
Goedkoop en snel

Maar Hij twijfelt nooit.

Taalmodel

Begrijpt gewone taal
Schrijft en vat samen
Ziet verbanden
Kan een eigen fout opmerken

Maar Het kan zich vergissen.

Stel ze tien keer dezelfde vraag. De regel geeft tien keer hetzelfde antwoord. Het model niet altijd.

Twee keer gevraagdZelf doen

Zelfde vraag, twee keer

Druk een paar keer op de knop en kijk wat er verandert.

Vraag Mag deze mail naar buiten? Er staat een interne naam in.

De vaste regel

Nee. Er staat een interne naam in. Elke keer hetzelfde.

Het taalmodel

Elke keer een ander antwoord, in deze volgorde:

Ja, de toon is vriendelijk.
Liever niet: in de tweede zin staat een naam die intern lijkt.
Ja, maar kijk de namen nog even na.
Nee, er staat iets in dat intern lijkt.

Een nagebootst voorbeeld.

Daarom beslist bij ons een model nooit alleen over iets dat niet terug kan.

Wij zetten de regels om het denken heen

Zie het als een huis. Wijs een deel aan.

Het huisZelf doen

Kies een van de vijf delen van het huis.

De kamers: Hier werken de taalmodellen. Ze denken, schrijven en beoordelen.
De muren: De vaste regels. Ze bepalen wat altijd moet en wat nooit mag.
De voordeur: Een vaste scan. Alles wat naar buiten gaat, komt hier langs.
Het raam: Een tweede blik. Een ander model kijkt mee, want hetzelfde model heeft dezelfde blinde vlekken.
De sleutel: Die heeft een mens. Versturen, betalen, verwijderen en publiceren gebeuren pas na zijn ja.

Ook een regel heeft een rem nodig

Een regel twijfelt nooit. Op een nacht in september hielden twee vaste regels elkaar bezig. 's Ochtends stond de teller op 20.478. Probeer zelf of jij de lus stopt.

De remZelf doen

Stop de lus

Druk op Start en kies daarna: zet een rem, of laat doorgaan.

vraagt plekzegt ja

Regel 1

Regel 2

Twee vaste regels sturen elkaar steeds een briefje. De eerste vraagt om plek. De tweede volgt een vaste regel: “Is er plek? Dan ja.”

Niemand grijpt in. 's Ochtends staat de teller op 20.478 mislukte opdrachten (gemeten).

Met een rem erin zegt de regel: “Eén herkansing, daarna een mens.” De lus stopt dan.

Nagebootst, zoals die nacht. Alleen het eindgetal is gemeten.

Sindsdien geldt de regel: één herkansing, daarna een mens. Het systeem van die nacht ligt stil tot die rem erin zit.

Leg dit niet naast je eigen assistent

Naast elkaar

Jouw codeerassistent

Eén model
Eén gesprek
Jij kijkt mee

Onze werkplaats

Veel AI-collega's
Dag en nacht
Ook als niemand kijkt

Maar De fouten die ertoe doen, ontstaan tussen de onderdelen.

Daarom gaan onze stukken vaak over die tussenruimte.

Beperkingen

Niet representatief. Dit is hoe één kleine werkplaats werkt.
Geen meting. Hoeveel werk in regels zit en hoeveel in modellen, telden we niet.
Momentopname. Wat een taalmodel kan, verandert snel.

Wat dit betekent

DenkvragenZelf doen

Wat betekent dit voor jou?

Draai een kaart om voor onze tip.

Welke taak van jouw AI kan een vaste regel beter doen?

Tip: Begin bij alles wat precies moet: tellen, controleren, een vorm toetsen.

Waar beslist bij jou een model iets dat een regel zou moeten toetsen?

Tip: Kijk naar alles wat naar buiten gaat. Zet er een vaste scan voor.

Wie stopt bij jou een regel die in een lus draait?

Tip: Geef elke automatische herhaling één herkansing. Daarna kijkt een mens.

Slot

Met dank aan de mensen en AI-collega's van ITARR.

Lees ook: "Een nacht in de werkplaats" en het werkbeleid "Regie over je AI".

Zo citeer je dit: ITARR Lab (2026). Vaste regels, denkende collega's. Versie 0.2, peildatum 17-10-2026. itarr.nl/lab/vaste-regels-denkende-collegas. CC BY 4.0.

Bronnen: de eigen werkregels van ITARR, stand 17 oktober 2026; een nacht in september 2026, als film op itarr.nl/etalage/nacht/ (peildatum 17-10-2026).

Licentie: CC BY 4.0. Gebruik, bewerk en deel het. Noem ITARR Lab als bron, verwijs naar de licentie en zeg het als je iets veranderde.

Samenvatting

1Waarom we dit opschrijven

2Regel, model of mens?

3Een regel is een wet, een model denkt

4Wij zetten de regels om het denken heen

5Ook een regel heeft een rem nodig

6Leg dit niet naast je eigen assistent

7Beperkingen

8Wat dit betekent